Emekli Maaşı Hesaplama

SGK Emekli Maaşlarını Nasıl Hesaplıyor?

SGK tarafından emekli maaşı hesaplama yapılabilmesi için öncelikle emeklilik için gerekli şartları yerine getirmiş olmanız gerekir. Bu şartlar, emeklilik yaşını tamamlamış olmanız, gerekli gün sayısı kadar prim yatırmanız ve belirli bir süre kadar çalışmış olmanızdır. Bu şartları yerine getirdikten sonra emekli olmak için dilekçenizi vererek, hesabınıza yatacak olan emekli maaşınızı hesaplatabilirsiniz. Emekli olmadan önce maaşınızın ne kadar olduğunu öğrenmek istiyorsanız da SGK’nın internet sitesinde yer alan hesaplama araçlarını kullanabilirsiniz.

SGK’da yer alan hesaplama araçları, her sigorta birimi için farklıdır ve bu araçlardan yapacağınız hesaplamalar, net emekli maaşınızı vermez ancak yaklaşık olarak ne kadar maaş alacağınızı öğrenebilirsiniz. Bu konuda detaylı bilgi alabilmek için “Emekli Maaşı Hesaplama Formülü 2018?” isimli makalemize göz atabilirsiniz.

Emekli maaşı hesaplama için üç farklı dönem söz konusudur. 1999 yılına kadar SSK, BAĞ-KUR ve Emekli Sandığı maaş hesaplamaları için gösterge ve katsayı sistemi kullanılırdı. Ancak 1999 yılında yapılan bir değişiklik ile Emekli Sandığı için bu hesaplama sistemi korunurken SSK ve BAĞ-KUR için güncelleme katsayısı sistemi getirildi. 2008 yılında ise yine bir değişiklik yapıldı ve hem maaş hesabı hem de emeklilik yaşı konularında değişiklik yapıldı. Bunların sonucunda 3 farklı dönem için 3 farklı hesaplama yöntemi meydana geldi. Sizlere bu hesaplamalar hakkında detaylı bilgi verelim;

SSK için emekli maaşı hesaplama nasıl yapılır?

SSK için ilk dönem olan 1999 öncesi dönemde, gösterge ve katsayı sistemi kullanılırdı. Buna göre aylık bağlama oranları daha yüksekten alınır ve emekli maaşları oldukça yüksek bağlanırdı. 2000 yılı öncesi çalışması olanların emekli maaşları, diğerlerine göre daha yüksek bağlanır. Ayrıca bu dönemde sigorta primleri, asgari brüt ücret tutarında yatırılabildiği gibi bu tutarın 6,5 katına kadar da yatırılabilir.

2000 ve 2008 arası dönemde ise güncelleme katsayısı sistemine geçildi ve bu katsayı TÜFE ve büyüme hızı dahil edilerek hesaplamaya alındı. Bunun yanında aylık bağlama oranları da düşürüldü ve alınacak olan emekli maaşı miktarında azalma yaşandı. Bu dönemde, 2000 öncesi döneme göre daha düşük emekli maaşı bağlanır.

2008 sonrası dönemde ise yine güncelleme katsayısı, emekli maaşı hesaplama için önemli hale getirildi. Ancak bu katsayı için büyüme hızının tamamı değil %30’u alındı. Aylık bağlama oranları ise %2’ye düşürüldü. Bu da emeklilerin maaşlarının 2008 sonrası dönem için oldukça düştüğünü gösterir.

Tüm dönemlere bakıldığında en düşük emekli maaşı 2008 sonrası dönemde hesaplanır. Her dönem çalışması olan birinin emekli maaşı SGK tarafından hesaplanırken tüm dönemlerin kısmi aylıkları yukarıdaki anlatılana göre bulunur ve bu aylıkların toplanması ile tam aylık elde edilir.

BAĞ-KUR için emekli maaşı hesabı nasıl yapılır?

BAĞ-KUR için yapılan emekli maaşları hesaplamaları, SSK’ya oldukça benzer. BAĞ-KUR için de 3 farklı dönem için ayrı ayrı hesaplama yapılır. 2000 öncesi dönem için gösterge sistemi ile hesaplama yapılırken 2000 sonrası dönem için güncelleme katsayısı sistemi kullanılır. Ancak burada önemli olan Bağ kurluların 2008 yılının ekim ayına kadar basamak sistemine bağlı kalarak prim yatırmalarıdır. SSK’lılar asgari ücretin 6,5 katına kadar prim ödeyebilirken BAĞ-KUR’lular basamak sistemine göre 1. Basamaktan 24. Basamağa kadar prim yatırabiliyordu. En yüksek basamaktan prim yatıranların emekli maaşı diğerlerine göre daha yüksek oluyordu. Ancak 2008 yılının ekim ayı ile birlikte basamak sistemi kaldırıldı ve BAĞ-KUR için de asgari brüt ücret üzerinden prim ödeme sistemine geçidi. Buna göre BAĞ-KUR için emekli maaşı hesabı;

1999 öncesi dönem için yine SSK’da olduğu gibi gösterge sistemi kullanılır ve aylık bağlama oranı yüksektir.  Bu dönemde ne kadar yüksek basamaktan prim yatırırsanız, emekli maaşınız da o kadar yüksek olacaktır.

2000 ve 2008 arası dönem için yine basamak sistemi geçerlidir ancak emekli maaşı hesabında güncelleme katsayısı kullanılır. Bu katsayı büyüme hızı ve TÜFE rakamlarına göre belirlenir. Ayrıca bu dönemde kullanılan aylık balama oranı, diğer döneme göre daha düşüktür. Bu nedenle bir önceki döneme göre bağlanacak emekli maaşları, bu dönemde daha düşük olur. Ancak yine yüksek basamaktan prim yatırarak, emekli maaşını arttırmak mümkündür.

2008 sonrası çalışması olanlar için emekli maaşı hesaplama yapılırken de yine güncelleme katsayısı kullanılır. Ancak bu katsayıda kullanılan büyüme hızı oranı %30 olarak alınır ve aylık bağlama oranı %2’ye düşürülür. Bu nedenle en düşük emekli maaşı, bu dönemde hesaplanır.

Emekli Sandığı için emekli maaşı hesabı nasıl yapılır?

Sigorta birimleri içinde en kolay emekli maaşı hesabı, devlet memurları için yapılır. Çünkü emekli maaşının hesaplanabilmesi için memurun derecesini, kademesini, ek gösterge rakamını ve hizmet süresini biliyor olması yeterlidir. Bu sayede, yeni işe başlayan bir memur bile emekli olduğunda ne kadar maaş alabileceğini, aşağı yukarı tahmin edebilir. Tabi yıllık yapılan zamlar da emekli maaşını etkiler. Buna göre devlet memurlarının emekli maaşı hesaplanırken;

  • Memurların unvanlarına göre kanunda belirlenmiş olan gösterge rakamı
  • Kanunun ek cetvelinde yer alan ve yine unvana göre belirlenen ek gösterge rakamı
  • Her yıl güncellenmekte olan memur maaş katsayı rakamı
  • Taban ve kıdem aylıkları tutarı
  • Memurların unvanlarına göre kanunda yer alan oran
  • Özel hizmet için alınan tazminat miktarı
  • Makam, görev, temsil gibi diğer tazminatlar varsa, bunların tutarı
  • Memurların hizmet süresi gibi veriler kullanılır.

Devlet memurlarının emekli maşalarını etkileyen en önemli rakam, ek gösterge rakamıdır. Bu rakam, maaşları direkt olarak etkiler. Son günlerde tartışılan konulardan biri de ek gösterge rakamlarına zam yapılmasıdır. Bu zam ile birlikte geçmişte emekli olan ve yeni emekli olacak olan tüm memurların maaşları artacaktır.

Emekli maaşı hesaplama için hangi formüller kullanılır?

Yukarıda anlattığımız şekilde yapılan maşaların detaylı hesaplaması ve aylık bağlama oranları hakkında sizlere detaylı bilgi verelim. Bu şekilde, emekli maaşınız kendiniz de hesaplayabilirsiniz.

  • 2000 yılı öncesi için emekli maaşı hesabı;

2000 yılı öncesinde sigortalıların emekli maaşı hesaplanırken gösterge, katsayı ve aylık bağlama oranı kullanılır. Sizlere formülleri vermeden önce bu kavramların ne olduklarını açıklayalım;

Katsayı; Temmuz ve Aralık 1999 döneminde geçerli olan bir rakamdır ve 12.000 olarak kullanılmıştır. Bu katsayı, 2000 yılından sonra kullanılmamaktadır.

Gösterge; bu rakam, bir tablodan elde edilir. Sigortalıların son 10 yıllarının ortalama kazançları bulunur ve yıllık ortalama kazanca göre üst gösterge tablosundan, gösterge rakamı elde edilir. Eğer son 10 yıllık kazancın karşılığında bir rakam yoksa, son 5 yıllık kazanca göre ortalama yıllık kazanç rakamı elde edilir. Bu rakama karşılık gelen gösterge rakamı tablodan bulunur. Hem son 10 yıl hem de son 5 yıl kazançları için bir rakam yoksa, o zaman son yılın kazancı esas alınır ve buna göre gösterge rakamı tespit edilir.

Aylık bağlama oranı; yine üst gösterge tablosu esas alınarak belirlenir. Buna göre yaşlılık ve ölüm aylıkları için aylık bağlama oranı %60, malullük aylıklarında ise %70 olarak alınır. Başkasının bakımına muhtaç olan emekliler için alık bağlama oranı %80 olarak kullanılır.

Üst gösterge tablosuna bakıldığında, kullanılan aylık bağlama oranı ise %50 ve %59 arasında değişim gösterir. 50 yaşını dolduran kadınlar ve 55 yaşını dolduran erkekler için aylık bağlama oranı, fazla yatırılan her 240 gün için %1 oranında arttırılmaktadır. Yaşlılıktan emekli olan kişilerde ise eksik olan 240 gün için aylık bağlama oranı, %1 oranında azaltılır.

Bu şekilde bağlana aylık bağlama oranları, toplamda %85’i aşamaz. Ölüm halinde emekli olanların aylık bağlama oranlarından eksilme yapılmaz. Bu oranların arttırılabilmesi için yaşla birlikte 5000 günlük çalışmanın da tamamlanmış olması gerekir.

Bu oranlara göre 2000 öncesi dönemde emekli maaşı hesaplanırken “Tam aylık X Dönem ağırlığı” formülü kullanılır. Tam aylık hesabı için de aylık bağlama oranının, katsayının ve gösterge rakamının çarpılması gerekir.

Dönem ağırlığı ise 2000 öncesi toplam prim gün sayısı / toplam prim gün sayısı formülü ile bulunur. Kısacası 2000 öncesi yatırmış olduğunuz primlerin toplamının, tüm zamanlarda yatırmış olduğunuz primlerin tamamına bölünmesi ile dönem ağırlığı elde edilir. Bir kişinin yalnızca 2000 öncesi dönemde çalışması bulunuyorsa, dönem ağırlığı kullanılmaz ve yalnızca tam aylık hesaplanır.

  • 2000-2008 arası dönem için emekli maaşı hesabı;

Bu dönem için emekli maaşı hesaplama yapılırken artık gösterge ve katsayı sistemlerine son verilmiştir ve bunların yerine ortalama yıllık kazanç ile aylık bağlama oranları kullanılmaktadır. Ayrıca yeni bir kavram olan güncelleme katsayısı getirilmiştir. Buna göre formülleri açıklayalım;

Ortalama yıllık kazanç hesaplanırken 2007 ve Ekim 2008 dönemi hariç tutularak, 2006 yılının aralık ayına göre açıklanmış olan büyüme hızı ve TÜFE oranları dikkate alınır. Bu oranlar kullanılarak güncellenen primlerin, bu dönem içinde yatırılan toplam primlere bölünmesi ve 360 ile çarpılması sonucunda ortalama yıllık kazanç hesaplanabilir.

Ortalama yıllık kazanç= (güncellenmiş primler / 2000-2008 arası ödenen toplam primler) X 360

Bu dönem için kullanılan aylık bağlama oranları ise malullük ve ölüm aylıkları için %60, başkasının bakımına muhtaç kişiler için %70 olarak alınır. Bu dönem de ödenen 8100 ile 9000 gün arası primlerin her 360 günü için aylık bağlama oranı %2 oranında arttırılır. 9000 günden sonra yatırılan her 360 gün için aylık bağlama oranı ise %1,5 oranında arttırılır.

Yaşlılık aylıkları için kullanılan aylık bağlama oranı ise %60’dır. Buna göre yatırılan ilk 3600 gün primin her bir yılı için aylık bağlama oranı %3,5 alınır. Sonra yatırılan 5400 günün her bir yılı için aylık bağlama oranı %2 olarak alınır. 5400 günden sonra yatırılan primlerin de her bir yılı için aylık bağlama oranı %1,5 oranında kullanılır.

Bu dönemde çalışması olan kişilerin kısmi aylıkları hesaplanırken yine “Tam aylık X Dönem ağırlığı” formülü kullanılmaktadır. Tam aylık ise yukarıda da bahsedildiği gibi ortama yıllık kazancın aylık bağlama oranı ile çarpılması sonucunda elde edilir. Yalnızca 2000-2008 arası dönem çalışıp emekli olanların aylıkları hesaplanırken dönem ağırlığı dikkate alınmaz. Tam aylık üzerinden işlem yapılır.

  • 2008 sonrası dönem için emekli maaşı hesabı;

Ekim 2008 döneminden itibaren emekli maaşı hesaplama için yeni bir formül kullanılmaktadır. Bilindiği gibi bu dönemde reform yapılmış ve emeklik şartları değiştirilmiştir. Bu şartlarda, emekli maaşı hesaplanırken kullanılan formüllerin değişmesi de yer alır. Buna göre Ekim 2008 dönemi sorasında çalışması olanlar için emekli maaşı yine güncelleme katsayısı ve aylık bağlama oranının çarpılması ile elde edilir. Ancak güncelleme katsayısı için kullanılan büyüme hızı %30 olarak alınmaktadır.

Buna göre güncelleme katsayısı; (TÜFE + Büyüme hızının %30’u) + 1 formülü ile hesaplanır.

Bu dönem için kullanılan aylık bağlama oranları ise malullük ve ölüm aylıkları için %40 şeklindedir. 7200 günden fazla prim ödeyenlerin aylık bağlama oranlarına her bir yıl için %2 oranında artış yapılır. Toplam aylık bağlama oranı ise %90’ı geçemez.

Başkasının bakımına muhtaç olan kişilerin aylık bağlama oranı %50 olarak alınır. Yaşlılık aylıklarında ise aylık bağlama oranı, her bir yıl için %2 oranında alınmaktadır.

Yaşlılık aylıklarında önemli olan nokta, 30.04.2008 tarihinden önce sigorta başlangıcı olan ve Ekim 2008 tarihinde çıkan kanuna kadar 3600 günü doldurmamış olan sigortalıların her tam yılı için aylık bağlama oranının %3 oranına alındığıdır.

2008 sonrası dönem için yapılan emekli maaşı hesaplama için yine “Tam aylık X Dönem ağırlığı” formülü kullanılır. Buradaki tam aylık, ortalama yıllık kazancın aylık bağlama oranı ile çarpılması sonucunda elde edilir. Dönem ağırlığı ise yine 2008 yılından sonra yatırılan toplam prim günlerinin, tüm yıllarda yatırılan toplam primlere bölünmesi ile elde edilir. Bir kimsenin yalnızca 2008 yılından sonra çalışması varsa, dönem ağırlığı hesabı dikkate alınmaz.

Her dönem için çalışması olan kişilerin emekli maaşı hesaplanırken, kısmi aylıklar hesaplanır. Farklı farklı hesaplanan kısmi aylıkların toplamı sonucunda ise tam aylık elde edilir. Tam aylık üzerine son yapılan zamlar ve ek ödeme de dahil edilerek, maaşınıza yatacak olan emekli maaşı hesaplanmış olur.

Sigorta primleri emekli maaşı hesabında önemli mi?

Emekli maaşı hesaplama yapılırken, yukarıda da görüldüğü gibi yatırmış olduğunuz primleri üzerinden değerlendirme yapılır. Üç dönem için de ortak olan nokta, yatırmış olduğunuz primlerin emekli maaşınızı etkilediğidir. Ancak gibi yatırılan primler, her dönem için farklı oranlarda etki eder.

Çalışırken yatırmış olduğunuz primler ne kadar yüksekse, emekli maaşınız da o kadar yüksek olacaktır. Sigorta primlerinizin tavandan yatırılması, her üç dönem için de emekli maaşınızın artmasını sağlar. Ancak en yüksek artış, 2000 öncesi dönem için olan çalışmalarınızda yaşanır. Emekli maaşınızı arttırmak için 2000 öncesi dönem çalışmalarınızın olması ve primlerin yüksekten yatırılması önemlidir.

Günümüzde, iki işte birden çalışarak kendi adına iki ayrı SSK primi olan vatandaşların, emekli maaşlarının daha yüksek olduğu görülmektedir. Mümkünse, 2000 yılı öncesi için askerlik borçlanması, doğum borçlanması ya da yurt dışı borçlanması yaptırmalısınız. Ancak bu mümkün değilse, sonraki yıllar için yatırılan primlerin yüksek olmasına önem vermelisiniz. Çalıştığınız iş yerinde yemek ödemesi, ikramiye, prim ödemesi, Ramazan kolisi, bayram harçlığı, yol yardımı gibi düzenli ödemeler yapılıyorsa, bu ödemelerin mutlaka asgari brüt ücretinize yani maaş bordronuza eklenmesini sağlayın. Çünkü bu ödemelerin eklenmesi, SGK’ya yatırılan sigorta priminizin de yüksek olmasını sağlar.

Sonuç;

Emekli maaşı hesaplama işlemleri SGK tarafından üç farklı döneme göre hesaplanır. Her dönem için kullanılan formüller ve aylık bağlama oranları farklıdır. Bu formülleri kullanarak hesaplama yapmak isterseniz, yukarıdaki anlattığımı yöntemleri takip edebilirsiniz. Ancak bu hesaplamayı internet üzerinden yapmak isterseniz, SGK’nın internet sitesinde yer alan hesaplama araçlarını kullanabilirsiniz.

Maaşınıza yatırılan tutarı ve SGK’ya ödenen primleri takip edebilmek için de e-devlet sistemini kullanabilirsiniz. Eksik ya da yanlış yatırılan tutarlar olduğunda hemen tespit edebilir ve hakkınıza aramak için yasal yollara başvurabilirsiniz.

Yorumlar (Yorum yapılmamış)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

×

Bir Şeyler Ara